Yumurta Yaşlanması Nedir? Tedavi Edilebilir mi?

  • 21/01/2021 13:34
  • |
  • 0 yorum
1

Yumurta Yaşlanması Nedir? Tedavi Edilebilir mi?

Yaşlanma, nedeni çözülememiş, tedavisi araştırılan, tıbbi çalışmalarla en çok araştırılan konulardan biridir.   Yaşla birlikte, vücudumuzda bizi sürekli iyileştiren ve yenileyen sistem, bir anda duraklayarak, geriye doğru hareket etmeye başlar. Genetik olarak, yaşlanma; önceden programlanmış ve bünyemizde meydana gelen olumsuz yapısal, işlevsel ve psikolojik değişimlerin genel adıdır. Yaşlanma ile beraber vücudumuzdaki hücreler kendisini tamir etme ve yaşamlarını iyi bir şekilde devam ettirme yeteneğini yavaş yavaş kaybeder.  Bu durumdan en fazla etkilenen yapı yumurtadır.  35 yaşından sonra başlayan bu süreçte yumurtalıklar yaşlanır ve yumurta sayısı azalır.  Buna bağlı olarak gebe kalma şansı azalmaya başlar.   Yumurta kalitesi de etkilendiği için, genetik sorunlu embriyoların meydana gelme ihtimali artar; bu durum, düşük ve anomali riskinde artışa sebep olur. 38 yaşından sonra bu süreç hızlanır.  (1)

Yumurta yaşlanması ve sayı olarak azalması genç kadınlarda da görülmektedir. Çoğu zaman genetik, hormonal ve çevresel unsurlarla 20'li yaşlarda bile rastlanan bu durumdaki genç kadınlar; hayal kırıklığı, şaşkınlık ve üzüntü yaşarlar. Tedavi olurken, yoğun duygusal destek ihtiyacı da hissederler.   Genç ve yumurta sayısı az kadınlarda tüp bebek tedavisi ile gebelik sonuçları yüz güldürücüdür. Genç hastalarda yumurta havuzundaki sayı azalmasına rağmen kalite genellikle iyidir, bu durum iyi embriyolar elde edilmesini kolaylaştırır. Tedavi ile gebe kalanlarda, gebelik normal yaşıtları gibi devam eder. (2)

Tüp bebek tedavisinde başarıyı belirleyen en önemli unsur kadın yaşıdır.  Adetlerin düzenli olması, yumurta sayısının yeteri olduğunu göstermez. Hastaların çoğunda, ileri derecede yumurta sayısı azalmasına rağmen adet düzeni bozulmamakta, gebe kalamıyorum diye başvurmaktadırlar. Yumurta sayısının azalması, hemen menapoz sürecinin başlayacağını da göstermemektedir. Yumurta rezervini gösteren testler menapoz zamanını tayin etmek için kullanılan tesler değildir.  Anti Müllerien Hormon (AMH) ve yumurtalık ultrasonografisi yapılarak, büyümeye aday yumurta sayısı, birlikte değerlendirilerek gebe kalma potansiyeli konusunda yorum yapılabilir. Üreme tıbbı ile ilgilenen uzmanlar tarafından yapılan bu değerlendirme ile; yumurta rezervinin azaldığını gösteren bulgular varsa, çocuk sahibi olmak için daha fazla bekleyip ertelememeleri gerektiği konusunda hastalara uyarıda bulunurlar. Yumurta sayısı azalmaya başlayan ama evli olmayan kadınlarda yumurta dondurmak ilerde pişmanlık duymamak için iyi bir seçenektir. Evlenme zamanı gelinceye kadar dondurulan yumurtalarla ilerde gebelik şansı artırılmış olur.  Yumurta dondurmak için en iyi yaş 35-37 yaş aralığıdır. Ailede erken menapoz öyküsü olan kadınların bu konuda daha dikkatli olması gerekmektedir.

Yumurta yaşlanması mitokondri yaşlanması ile beraberlik gösterir. Mitokondri hücre için enerji üreten yapılardır. Genetik faktörler sigara, obezite, olumsuz çevre koşulları mitokondri yaşlanmasını hızlandırarak, döllenme sürecinde kromozomal anomalili embriyo oluşmasına neden olur.

Oosit sayısı

Yumurta Sayısı Artırılabilir mi?  Yumurtalık Gençleştirilebilir mi?

Son yıllarda çeşitli yöntemlerle yumurtanın gençleştirilmesi amacıyla bazı uygulamalar denenmektedir. Yumurtalık dokusuna PRP uygulaması özel işlemlerden geçirilen kanıın yumurtalık dokusuna enjekte edilmesi ile yapılmaktadır. Tıpta pek çok alanda kullanılan PRP ile yumurtalık kan akımının ve büyüme faktörlerini artırılması amaçlanmaktadır ancak etkili olduğuna dair yeterli kanıt olmayan deneysel uygulamalardan biridir. Yumurtalıktaki aktif olmayan uyuyan hücrelerin uyandırılması amacıyla yapılan İnvitro Aktivasyon ( İVA),  mitokondri transferi gibi yöntemlerin hepsi deneme aşamasındadır. Etkinlikleri kanıtlanmamıştır (6). Menapoza yaklaşmış, gebelik arzusu olan kadınlar için çalışmalar devam etmektedir. Günümüzde 40 yaş üzeri gebelik isteyen, yumurta havuzui ileri derecede azalmış olan kadınlarda, yumurta sayı ve büyüklüğünün uygun olduğu aylarda yapılan kişiye özel tüp bebek tedavileri ile başarılı olmak mümkündür. 43 yaşa kadar %15-25 arası gebelik elde edilebilen çiftlerde 43 yaşından sonra başarı %5 civarındadır.

Tedavisi Öncesi En Çok Sorulan Soru;

Nasıl Beslenelim, Ne Yersek İyi Yumurtalarımız Olur? 

Yumurta kalitesini doğrudan etkileyen sihirli bir yiyecek, neyazık ki yoktur. Ancak akdeniz tipi beslenme en sağlıklı beslenme biçimi olarak önerilir.(4)   Kalori kısıtlaması ve antioksidanların mitokondrial yaşlanma sürecini yavaşlattığı görülmüştür  (1)  Bu nedenle sihirli formüller yerine, sağlıklı akdeniz tipi beslenme ve kilo kontrolü, gerekiyorsa kalori kısıtlaması, sigarasız yaşam tedaviyi ve devamında hedeflediğimiz gebelik sürecini olumlu etkileyecektir.

 

Akdeniz Tipi Beslenme Nedir?

Tahıl, zeytin, üzüm, ekmek, makarna, zeytinyağı,  sebze, meyve, balık, et (az miktarda), yoğurt, peynir, bakliyat ve yağlı tohumlar Akdeniz besin modelinin temelini kapsar. Biyokimyasal, klinik ve epidemiyolojik araştırmalar, Akdeniz diyetinin sağlığa yararlı birçok etkisi olduğunu kanıtlamıştır Bu besinlerin ihtiyaçtan fazla alınmaması, dengeli tüketilmesi önerilir (5)  Kilo fazlası olanlarda diyetisyen desteği ile kalori kısıtlaması gerekir. Akdeniz tipi diyet omega 3 ve D vitamini yönünden zengin özelliktedir.

Sonuç olarak; yumurta havuzu azalmış genç hastalarda tüp bebek tedavisi ile sonuçlar yüz güldürücü olduğunu söyleyebiliriz. Tüp bebek tedavisinde başarıyı etkileyen en önenli etken kadın yaşıdır. Bekar ve evlilik planı olmayanlar, ailede erken menapoz öyküsü olan kadınlar yumurta dondurma konusunda bilgi almak ve durumlarını öğrenmek için üreme tıbbı uzmanlarından bilgi almaları tavsiye edilir. Unutulmaması gereken gerçek  'İnsanlar ileriki yaşamlarında ,''yaptıklarından çok yapmadıkları, erteledikleri şeyler için pişmanlık duymaktadır. ''

40 yaş ve üzeri kadınlara, uygun ayda, kişiye özel tedavi uygulanarak, bu konuda tecrübeli bir ekiple tüp bebek şansı denenmelidir. Yumurta gençleştirme yöntemleri ile ilgili kanıtlanmış sonuçlar gelinceye kadar bu uygulamaların deneysel olduğu, etkinliklerine dair yeterli kanıt olmadığı bilinmelidir. Maddi ve manevi yıpranmış, beklentileri fazla, kırılgan, umut arayan bu çiftlerde bilgilendirme ve duygusal destek çok önemlidir.

Jin. Op. Dr. Günseli Dura Özdemir

Üreme Endokrinolojisi /Tüp Bebek uzmanı

 

KAYNAKLAR;

  1. Morin 1 2, G Patounakis /Hum Reprod/ 2018 Aug 1;33(8):1489-1498. doi: 10.1093/humrep/dey238. Diminished ovarian reserve and poor response to stimulation in patients <38 years old: a quantitative but not qualitative reduction in performanceS J
  2. Baris Ata 1 2, Ayse Seyhan 3, Emre Seli 2 4 /Curr Opin Obstet Gynecol/2019 Jun;31(3):139-147. Diminished ovarian reserve versus ovarian aging: overlaps and differences
  3. Ursula Eichenlaub-Ritter 1/Int J Dev Biol,. 2012;56(10-12):841-52. Oocyte ageing and its cellular basis
  4. Dimitrios Karayiannis 1, Meropi D, Hum Reprod, 2018 Mar 1;33(3):494-502. Adherence to the Mediterranean diet and IVF success rate among non-obese women attempting fertility
  5. Gülgün ERSOYa, Turkiye Klinikleri J Cardiovasc Sci. 2010;22(1):75-84. Akdeniz Diyetinin Sağlığa Yararları. The Benefits of Mediterranean Diet to Health: Review,2019 Feb;111(2):219-226
  6. Elena Labarta 1, Maria José de Los Santos 2,  Review Fertil Steril, Mitochondria as a tool for oocyte rejuvenation
Yorumlar (0)
Bir yorum gönder
İsim:
E-mail:
Yorum:
Güvenlik kodu: